Categories

2016 Winners awarded for excellence in Punjabi fiction

جرنیل سنگھ

جرنیل سنگھ
2016 Dhahan Prize Winner

کالے ورقے

پنڈ میگھو وال، ضلع ہُشیار پور،بھارت دے اک سادھارن کسانی پروار وچ پیدا ہوئے. جرنیل سنگھ نے زندگی وچ بہت جہد کیتا اے۔سکولی سکھیا دے جھٹ ہچھوں 1962 وچ اوہ انڈین ائیر فورس وچ بھرتی ہو گیا سی۔پنجابی اتے انگریزی وچ ایم۔اے تک پڑھائی اُس نے نوکری دوران ہی کیتی۔ائیر فورس دی نوکری توں مگروں اتے 1988 وچ کینڈا پرواس توں پہلاں اُس نے دس سال تیک بینک وچ اکاونٹنٹ وجہوں کم کیتا۔بھارت رہن دوران ہی اوہ ساہت رچنا کردا رہیا سی اتے اُسدیاں کہانیاں دیاں کتاباں چھپیاں سن۔ "مینوں کیہ" ( 1981 ) " منکُھ تے منکُھ" 1983 ) اتے "سمیں دے ہانی" ( 1987 ) جیہناں وچ کسانی جیون اتے ) فوجی جیون نال جُڑےمسلیاں نوں موضوع بنایا گیا اے۔ کینڈا وچ پُہنچن تے اسُ نے دو دہاکیاں تک سکیورٹی سُپروائزوجہوں کم کیتا۔کینڈا پُہنچن مگروں پرواسی جیون دے اُس دے تجربے نے جرنیل سنگھ دی کہانی نوں نواں پسار دتا اتے ایسے کرکے ہی اُسدی پنجابی ساہت وچ نویکلی پچھان بنی۔ایس سمیں دوران چھپیاں اُسدیاں تنوں ہی کہانی کتاباں"دو ٹاپو" ( 1999 ) ٹاورز( 2005 ) اتے کالے ورقے 2015 ) نے پڑھیاراں توں چنگی سلاہنا کھٹی اے ایہناں وچلیاں کہانیاں وچ کینڈا پنجابیاں دے سنگھرش،رہتل ٹکراؤ ) تے رلویں پیڑھی پاڑے،رشتیاں دی ٹُٹ بھج اتے ٹین ایجزاں دیاں سمّسیاواں دی کلّاکاری نال پیشکاری ہوئی اے۔پُونجی واد (سرمایہ داری) نال سنبدھت جگت مسلیاں،کھپت واد،ویاکتی واد(انفرادیت) نوں وی اُسنے گلپ مورت وچ ڈھالیا ہے۔جرنیل سنگھ دیاں کہانیاں دیاں کتاباں پنجاب تے ہریانہ دیاں یونیورسٹیاں دے سلیبساں وچ شامل ہن۔پرواسی پنجابی لیکھ وجہوں بھارت وچ پنجاب سرکار دا "شرومنی ساہتکار"دا پُرسکار وی مل چُکا ہے۔


کالے ورقے ٹرانٹو وسدے کہانیکار جرنیل سنگھ دا 2015 دا پرکاشت ہویا کہانی سنگریہہ ہے۔مُکابلتن لمے آکار دیاں جرنیل سنگھ دیاں کہانیاں اکثر اُتری امریکا وچ رہندے پنجابی پرواسیاں دی اوپری رہتل نال تال میل بٹھاون دی کوشش دی کتھا سرج کے جیون دی گُنجلدار حقیقت نوں رُوپمان کردیاں ہن۔ایس کتاب وچلیاں پنجے کہانیاں راہیں پرواسی جیون دے پرسنگ وچ پیسے دے لوبھ وچ ٹُٹ رہے پرواراں،رشتیاں دی کشیدگی کارن پیدا ہوئے مانسک سنکٹاں،وشو کرن دی دوڑادھین سُندرتا مُقابلیاں وچ وک رہی عورت،نسلی حملیاندے شکار گھٹ گنتریاندے غریب طبقے اتے سرمائے داری دی ستھاپتی لئی لڑئیاں جا رہیاں جنگاں دے شکار لوکاں دی مانسک ٹُٹ بھجّ نوں کہانی کلاّ دے سرجنی تّتاں نال اِنج اُساریا ہے کہ پرواسی جیون اُلجناں تے ورودھ سکار رُوپ گرہن کردے جاپدے ہن۔کتاب دی سرلیکھ والی کہانی "کالے ورقے" کینڈا دے آدواسیاں دی سماجک رہتل تراسدی اتے اوہناں نال ہوئی ودھیکی دی کتھا معنوی ہمدردی نال جس طراں پیش ہویا اے،اوہ پنجابی گلپ ساہت لئی اک نواں تجربہ ہے۔باقی کہانیاں وچ وہ پُونجی واد بے لگام چڑھت تے چمک دمک وچ منکُھی تے سماجی رشتیاں دے سچّ نوں وشا وستو بنایا اے۔جرنیل سنگھ دی کتھا۔درشٹی حالتاں دی نروار راہیں سماجی اصل پچھے لُکے راجسی منتراں دی پچھان کرن دے قابل ہے۔ایہی گُن اُس نوں کہانیکار دا درجہ دوآندا ہے جس دا پرمان "کالے ورقے" ہے


زاہد حسن
زاہد حسن
2016 Dhahan Prize Finalist

تسّی دھرتی

زاہد حسن(اصلی ناں زاہد حسین) جھوک پیراں،ضلع فیصل آباد،پاکستان وچ پیدا ہویا سی۔       1985  اوہ لہور آ وسیا۔ایتھے اوس نے وکھ وکھ اخباراں،رسالں توں علاوہ گورا پبلکیشنز،پنجابی ادبی بورڈ، اتے منکُھی ادھکار کمیشن وچ کم کیتا۔ اوہ پنجابی تے اُردو وچ چھپن والے "پنجابی ادب،ادب لطیف،اتے کہانی گھر" ورگے رسالیاں دا ایڈیٹر وی رہ چُکیا ہے۔ پنجابی وچ فکشن ،شاعری،کھوج، پرکھ دے حوالے نال اُسدیاں اک درجن کتاباں چھپ چُکیاں ہن۔ایہناں وچ چار ناول، "عشق لتاڑے آدمی،غلیچا اُنن والی، قصہ عشقاں،تسّی دھرتی" اتے اک کہانیاں دا پراگا "پنجاہ ورھیاں دی اُداسی" شامل ہن۔ پاکستان دی ادبی اکیڈمی دا "وارث شاہ ایوارڈ" اتے "مسعود کھدر پوش ایوارڈ" ورگے وکاری انعام اُسدی جھولی وچ پے چُکے ہن۔

زاہد حسن اپنیاں کہانیاں دا مواد پنجاب دے ریت رواج،رہتل تے قصّہ کہانیاں توں لیندا ہے۔ اوہدا مننا ہے کہ پنجاب ایہناں زرخیز ہے جو ایہدے بارے لکھدیاں ساڈی حیاتی مُک سکدی ہے۔ اتے ایہدے اُپر لکھے قصّیاں کہانیاں دا کوئی انت نہیں۔اُس دا کہنا ہے پنجابی نوں سنسار دیاں دوجیاں وڈیاں بولیاں دے سنگ کھڑا کرن لئی ایہدے وچ ودھ توں ودھ کم کرنا ضروری ہے۔ اُس مطابق پنجابی وچ پہلاں ہوئے نِگّر کم نوں ماڈرن طریقے نال سنبھالن تے نویں لکھاریاں نوں سُچجے طریقے نال اپنیاں لکھتاں وچ اوہنوں ورتن دی لوڑ ہے۔

      "تسّی دھرتی" لہور،پاکستان وچ وسدے بہوودھ ودھ لیکھک زاہد حسن دا شاہ مُکھی لپّی وچ 2015  وچ چھپیا ناول ہے۔ ایہہ ناول ان ونڈے پنجاب دے اُس بھوں کھنڈ تے اوتھوں دے لوکاں دی بات پاوندا ہے جس نوں "بار" وجہوں جانیا جاندا ہے۔ انگریزی حکومت سمیں نہری پانی دی سنچائی نال کھیتی کرن لئی ایس علاقے وچ جنگل صاف کرکے نویں آبادی کیتی گئی سی۔ ایس پرسنگ وچ ایہہ ناول ایس خطے دے دو سو سالاں وچ پھیلے بدلدے اتہاسک(تاریخی) تے سماجی- رہتلی سچّ نوں کلاوے وچ لین دا جتّن کردا ہے۔ "تسّی دھرتی" (یعنی پیاسی دھرتی) وچ انگریزی حکومت دوران تبدیل ہو رہے سماجی،راجنیتک واتاورن وچ ایس خطے دے بہادر لوکاں دے جین تھین دے سروکاراں اتے اپنی ہوند بنائی رکھن لئی اوہناں دے بِکھم سنگھرش دی خوبصورت پیشکاری ہوئی ہے۔ آن چلک ناول ہوون دے ناطے ایس وچ ورتے گئی بولی سمیت ایسدا محاورا ستھانک رنگن والا ہے،جس راہیں لوک سبھیاچار تے رہتل نوں ساہمنے لیاندا گیا ہے  ۔سُمچے برتانت وچوں ونڈ توں پہلاں دے پنجاب دے لوکاں دی دھرم نرپیکھتا دی تصویر خوب اُگھڑدی ہے۔ پنجاب دے گھّٹ چترے کھیتر نال سنبدھت سہاتک کرت ہون دے ناطے سُمچے طور اُتے ایہہ ناول اک بہو مُلی رچنا ہے۔


سِمرن دھالیوال
سِمرن دھالیوال
2016 Dhahan Prize Runner-up - Shahmukhi

اُس پل

پنجابی کہانی سرجنا دے کھیتر وچ نویں پیڑھی دے ذکر یوگ لیکھکاں وچوں سِمرن دھالیوال دا ناں مُہرلی قطاروچ آوندا ہے۔ ایس نوجوان لیکھک دا جنم ضلع ترن تارن دے پٹّی لاگلے سرحّدی پنڈ دے اک کسانی پروار وچ ہویا سی۔اُسنے پنجابی ساہت وچ ایم۔اے تک دی پڑھائی گُرونانک دیو یونیوورسٹی  امرتسر توں مکمل کیتی ۔کِتّے وجہوں اوہ ادھیاپک ہے، اتے ایس سمیں گُرو نانک دیو یونیورسٹی دے ہی پٹّی شہر وچلے کیمپس کالج دے پنجابی وبھاگ وچ سہایک پروفیسر وجہوں سیواوں نبھا رہیا ہے۔

ساہت سرجنا دے کھیتر وچ اوہ اپنیاں مُڈھلیاں رچناواں نال سنبھاوناواں بھرپور سمرتّھ لیکھک وجہوں پچھانیا گیا سی۔ پاتراں دے دُھر اندر دی کلاّ تمک پیشکاری کردیاں اُسدیاں کہانیاں نے پڑھیاراں اتے پرکھ کاراں دوہاں دا دھیان وی کھچیا اتے سلاہنا وی کٹھی ہے ۔کہانیاں دی اُسدی پلیٹھی کتاب "آس اجے باقی اے" اُتے سِمرن نوں بھارتی ساہت اکادمی دا مان متّا  یُوا پُرسکار وی ملیا۔ اُس دیاں ہن تک کُل چار کتاباں پرکاشت ہویاں ہن جیہناں وچ "آس اجے باقی ہے" اتے "اُس پل" اُسدے کہانی سنگریہہ ہن۔"ست پریاں" اتے "سفید پری تے پنچھی " اُسدیاں بچیاں لئی لکھیاں کہانیاں دیاں کتاباں ہن۔

    سِمرن دیاں ساریاں ہی کہانیاں منکُھی من دیاں ڈونگھیاں تے پیچیدا تہاں نوں پھرولدیاں ہن۔وکھّ وکھّ طراں دے حالات منکھُی مانسکتا اُتے کیہ کیہ اثر کردے ہن،ایہی اُسدیاں کہانیاں دا کیندری نکُتہ ہے۔ اُسدے پاتر آلے دوالے تُردے پھردے اوہو سادھارن لوک ہن جو حالات ہتھوں ستائے زہر ورگی زندگی جیوندے ہن۔ اُسدے پاتر لڑدے،ہاردے پر انت نوں جتدے وی نیں۔اُسدیاں کہانیاں دے وشے سادھارن بندے دے سُپنیاں توں لیکے وشو پنڈ دے پسار تک پھیلے ہوئے ہن۔

"اُس پل" دے کرتا نوجوان کہانیکار سِمرن دھالیوال دا بھاویں ایہہ دوجا کہانی سنگریہہ ہے،پرنتو لیکھک پاس جیون دے سمّگر ورتاریاں نوں ویکھن،سمجھن تے پرکھن دی صلاحیت اُس نوں اک نُپن کہانیکار وجہوں ساہمنے لیاندی ہے۔ کہانیکار ورثے تے حال گھڑی دے ٹکرا وچوں ورثے دا ہاندروپرپیکھ اُساردا ہے اتے ورتمان دے اُس نہ مکھُی کردار نوں ردّ کردا ہے جو مانو ورودھی ہے۔ ایہہ کہانیاں لوک دھارا دے مہّتو توں لے کے جات پات دے کوہڑھ،رشتیاں دی کشیدگی، بندے اندر لُکے بندے دی نقاب کُشائی،آرتھک پاڑے اتے استری پُرش سنبندھاں دی پُختگی نوں بڑی پاکیزگی نوں بڑی باریکی نال پیش کردیاں ہن۔ پُشک دے سرلیکھ والی کہانی "اُس پل توں بناں،میں جھوٹھ نہیں بولدا" ناں دی کہانی تاں کہانی کہن دی کلاّتمک جُگت دا سریشٹ نمونا ہن۔ سِمرن دھالیوال پاس جیون دے سادھارن ویرویاں وچوں اسادھارن وِویک اُسارن دی طاقت ہے۔اُسدی ایہی طاقت اُس نوں سماجی،راجسی اتے منووگیانک(نفیساتی) مسلیاں نوں سمجھن تے سُلجھاون دے سمّرتھ بناوندی ہے۔اُس دیاں بِرتانت، جُگتاں،پاتر اُساری دیاں ودھیاں اتے بھاشائی سنجم اُس نوں ولکھن کہانیکار بناوندے ہن۔ایسے لئی ایہہ کہانیاں پنجابی کہانی دے اُجلے بھِوکھ دی آس بناوندیاں ہن۔

2016 Jury Members

Central Jury

Dr. Jagbir Singh (India)
Mr. Iqbal Qaisar (Pakistan)
Mr. Jarnail Singh Sekha (Canada)

Professor Raghbir Singh oversaw the adjudication and administration of juries for the 2016 Prize. Professor Raghbir ensured there was just and fair proceedings in relation to the adjudication.

The process was designed initially by Professor Anne Murphy, with advice and guidance from the Prize Advisory Committee, who designed the process, adjudication and administration of the Prize in its initial form. Professor Murphy’s scholarly experience with Punjabi culture and literature, and with the adjudication and management of literary and book prizes (both in English and Punjabi), coupled with 10 years of experience working with museums and other non-profit organizations on related projects, helped devise a process that would foster engaged and ethical adjudication.

 - Shahmukhi